Nghị định 243/2026/NĐ-CP: Quy định mới về điện mặt trời mái nhà và bán điện dư năm 2026

Cập nhật: 30/09/2026

Nghị định 243/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 26/06/2026, sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến phát triển năng lượng tái tạo, trong đó có điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và cơ chế mua bán sản lượng điện dư.

Một trong những thay đổi được người dân và doanh nghiệp quan tâm nhất là tỷ lệ sản lượng điện dư được mua bán theo thỏa thuận được nâng từ mức tối đa 20% trước đây lên tối đa 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của nguồn điện mặt trời mái nhà theo cường độ bức xạ.

Đặc biệt, trong giai đoạn từ khi Nghị định 243/2026/NĐ-CP có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030, các bên có thể thỏa thuận mua bán với tỷ lệ cao hơn 50% nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Vậy hộ gia đình lắp điện mặt trời có được bán điện dư không? 50% được tính như thế nào? Có phải cứ lắp điện mặt trời là EVN sẽ mua 50% sản lượng? Thủ tục cần thực hiện ra sao?

Bài viết dưới đây của Phúc Long Solar sẽ giải thích từng vấn đề theo quy định cập nhật năm 2026.

Lưu ý: Nội dung nhằm cung cấp thông tin tham khảo về chính sách điện mặt trời. Việc áp dụng cho từng công trình cần căn cứ loại công trình, công suất, phương án đấu nối, nhu cầu bán điện dư và hướng dẫn của cơ quan/đơn vị điện lực có thẩm quyền tại thời điểm thực hiện.

Nghị định 243/2026/NĐ-CP là gì?

Nghị định số 243/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 26/06/2026 và có hiệu lực cùng ngày.

Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của:

Nghị định 57/2025/NĐ-CP về cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn;
Nghị định 58/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo và điện năng lượng mới.

Đối với người dân đang quan tâm đến điện mặt trời hộ gia đình, một nội dung đáng chú ý là Nghị định 243 sửa đổi quy định về mua bán sản lượng điện dư của nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Điểm mới quan trọng: Điện mặt trời mái nhà được bán điện dư tối đa 50%

Theo quy định mới, sản lượng điện dư được mua bán theo thỏa thuận giữa bên mua và bên bán nhưng không vượt quá 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của nguồn điện mặt trời mái nhà theo cường độ bức xạ.

Trước khi Nghị định 243/2026/NĐ-CP có hiệu lực, Nghị định 58/2025/NĐ-CP quy định tỷ lệ này ở mức tối đa 20%.

Có thể hình dung sự thay đổi chính như sau:

Nội dung	Nghị định 58/2025	Sau Nghị định 243/2026
Tỷ lệ điện dư được mua bán theo cơ chế thông thường	Tối đa 20%	Tối đa 50%
Có trường hợp được thỏa thuận trên 50%?	Không theo cơ chế mới này	Có, đến hết 31/12/2030 nếu đáp ứng điều kiện
Hộ gia đình nhà ở riêng lẻ thuộc nhóm có thể bán điện dư	Có	Có
Điện từ hệ thống lưu trữ được tích từ điện mặt trời	Theo quy định áp dụng	Có thể thuộc sản lượng điện dư được mua bán theo quy định

Đây là thay đổi đáng chú ý đối với hộ gia đình và doanh nghiệp đang cân nhắc hiệu quả kinh tế của hệ thống điện mặt trời mái nhà.

Có phải EVN bắt buộc mua 50% điện mặt trời của gia đình?

Không nên hiểu như vậy.

Con số 50% là giới hạn sản lượng điện dư được mua bán theo cơ chế quy định, chứ không có nghĩa cứ lắp một hệ thống điện mặt trời là đương nhiên được bán đúng 50% sản lượng cho EVN.

Nghị định quy định sản lượng điện dư được mua bán theo thỏa thuận giữa các bên và phải đáp ứng các điều kiện có liên quan.

Do đó, trước khi đầu tư, hộ gia đình không nên tính bài toán tài chính theo giả định:

“Lắp càng lớn càng tốt vì điện không dùng hết sẽ bán hết cho điện lực.”

Mục tiêu chính của hệ thống tự sản xuất, tự tiêu thụ vẫn nên được tính toán dựa trên nhu cầu sử dụng điện thực tế của chính hộ gia đình.

Trường hợp nào được bán điện dư từ điện mặt trời mái nhà?

Theo quy định được sửa đổi, các nhóm nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ được bán sản lượng điện dư bao gồm:

Điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ của hộ gia đình sử dụng nhà ở riêng lẻ;
Nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đấu nối với hệ thống điện quốc gia ở cấp điện áp hạ áp;
Nguồn điện mặt trời mái nhà tại khu vực miền núi, biên giới, hải đảo có lưới điện nhưng chưa đấu nối, liên kết với hệ thống điện quốc gia;
Nguồn điện mặt trời mái nhà lắp đặt tại công trình là tài sản công, với việc mua bán điện dư phải tuân thủ thêm quy định liên quan;
Các nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ khác có đấu nối hệ thống điện quốc gia và đáp ứng yêu cầu về quy mô công suất theo quy hoạch/kế hoạch/phương án phát triển điện lực có liên quan.

Đối với khách hàng gia đình, nhóm đầu tiên là nội dung đáng quan tâm nhất.

Hộ gia đình có được bán điện mặt trời dư không?

Có thể.

Nghị định 243/2026/NĐ-CP xác định nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ của hộ gia đình sử dụng nhà ở riêng lẻ thuộc nhóm được bán sản lượng điện dư theo quy định.

Một điểm thuận lợi khác được cơ quan chức năng làm rõ trong quá trình triển khai năm 2026 là hộ gia đình bán điện dư không phải đăng ký hộ kinh doanh chỉ vì hoạt động bán lượng điện dư này.

Tuy nhiên, hộ gia đình vẫn phải thực hiện đúng các thủ tục, yêu cầu kỹ thuật, đấu nối và thỏa thuận mua bán điện dư tương ứng với hệ thống của mình.

Điện từ pin lưu trữ có được bán lên lưới không?

Nghị định mới còn đáng chú ý đối với các hệ thống Hybrid + pin lưu trữ (BESS).

Sản lượng điện dư được mua bán có thể bao gồm:

điện dư trực tiếp từ nguồn điện mặt trời mái nhà;
điện từ hệ thống lưu trữ được tích điện từ nguồn điện mặt trời mái nhà, nếu có và đáp ứng quy định.

Điều này làm cho việc thiết kế hệ thống lưu trữ trở nên đáng quan tâm hơn.

Tuy nhiên, mục tiêu đầu tiên của pin lưu trữ đối với nhiều hộ gia đình vẫn thường là tăng tỷ lệ tự sử dụng điện mặt trời, chuyển điện ban ngày sang sử dụng buổi tối và cung cấp nguồn dự phòng tùy cấu hình hệ thống.

Không nên lựa chọn dung lượng pin chỉ dựa trên mục tiêu bán điện.

Có thể bán trên 50% điện dư không?

Có trường hợp được phép thỏa thuận trên 50%, nhưng không phải áp dụng mặc nhiên cho mọi hệ thống.

Từ ngày Nghị định 243/2026/NĐ-CP có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030, các bên có thể thỏa thuận mua bán sản lượng điện dư với tỷ lệ cao hơn 50% nếu:

lưới điện tại khu vực đấu nối bảo đảm khả năng tiếp nhận;
việc mua bán điện dư đáp ứng điều kiện vận hành an toàn lưới điện;
đáp ứng phương thức vận hành hệ thống điện theo quy định.

Vì vậy, khi tư vấn hệ thống, cần phân biệt:

“Pháp luật cho phép có trường hợp trên 50%”

với:

“Mọi hộ gia đình đều được bán trên 50%.”

Hai nội dung này hoàn toàn khác nhau.

Ví dụ để hiểu quy định 50%

Giả sử một hệ thống điện mặt trời mái nhà tạo ra một lượng điện nhất định trong kỳ.

Gia đình sẽ ưu tiên sử dụng điện mặt trời cho các phụ tải trong nhà như:

máy lạnh;
tủ lạnh;
máy bơm;
thiết bị văn phòng;
máy giặt;
thiết bị gia dụng;
sạc xe điện nếu có.

Nếu tại một thời điểm sản lượng điện mặt trời lớn hơn nhu cầu sử dụng và hệ thống đáp ứng điều kiện phát điện lên lưới, phần chênh lệch có thể trở thành điện dư.

Tuy nhiên, lượng điện được thanh toán không nên tự tính đơn giản bằng:

Tổng sản lượng điện mặt trời × 50%.

Việc xác định sản lượng điện dư được mua bán phải thực hiện theo quy định, phương pháp đo đếm, thỏa thuận và điều kiện áp dụng cụ thể.

Nghị định 243 có nghĩa là nên lắp hệ thống càng lớn càng tốt?

Không.

Đây là một trong những điểm người chuẩn bị lắp điện mặt trời năm 2026 cần đặc biệt lưu ý.

Khả năng bán điện dư cao hơn không đồng nghĩa nên lắp công suất vượt xa nhu cầu sử dụng điện.

Trước khi quyết định 3 kWp, 5 kWp, 7 kWp hay 10 kWp, hộ gia đình nên tính ít nhất:

lượng điện tiêu thụ mỗi tháng;
lượng điện sử dụng trong khung giờ có nắng;
diện tích và hướng mái;
tình trạng che bóng;
công suất phụ tải;
nhu cầu sử dụng điện buổi tối;
có cần pin lưu trữ hay không;
có cần nguồn dự phòng khi mất điện hay không;
khả năng đấu nối;
nhu cầu bán điện dư;
tổng mức đầu tư;
sản lượng dự kiến;
thời gian hoàn vốn dự kiến.

Một hệ thống được thiết kế đúng nhu cầu thường quan trọng hơn một hệ thống có công suất thật lớn.

Gia đình dùng nhiều điện ban ngày nên chọn hệ thống nào?

Nếu gia đình sử dụng nhiều điện trong giờ có nắng, chẳng hạn:

làm việc tại nhà;
có người ở nhà cả ngày;
sử dụng nhiều máy lạnh;
chạy máy bơm;
có hồ bơi;
kinh doanh tại nhà;
sạc xe điện ban ngày;

thì hệ thống điện mặt trời có thể giúp tăng tỷ lệ tự dùng trực tiếp.

Trong trường hợp này, phương án phù hợp có thể thiên về việc tối ưu công suất tấm pin theo phụ tải ban ngày thay vì đầu tư dung lượng lưu trữ quá lớn.

Gia đình dùng nhiều điện vào buổi tối thì sao?

Nếu phần lớn điện được sử dụng sau khi mặt trời lặn, có thể cân nhắc điện mặt trời kết hợp pin lưu trữ.

Ban ngày:

Tấm pin → cung cấp điện cho tải → phần phù hợp có thể nạp pin

Buổi tối:

Pin lưu trữ → cung cấp lại điện cho các phụ tải được thiết kế

Giải pháp cụ thể cần dựa trên biểu đồ phụ tải, dung lượng pin, công suất inverter, yêu cầu backup và ngân sách của gia đình.

Lắp điện mặt trời mái nhà năm 2026 có phải làm thủ tục không?

Có những trường hợp phải thực hiện thông báo hoặc đăng ký theo quy định, tùy đặc điểm hệ thống.

Đây là nội dung đặc biệt quan trọng vì Bộ Công Thương đã làm rõ trong năm 2026 rằng việc không thực hiện thông báo hoặc đăng ký trong trường hợp pháp luật yêu cầu có thể bị xử lý theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực.

Do đó, người dân không nên hiểu:

“Điện mặt trời tự dùng thì muốn lắp thế nào cũng được.”

Trước khi thi công, cần xác định hệ thống của mình thuộc trường hợp nào, có đấu nối lưới hay không và có nhu cầu bán điện dư hay không để thực hiện đúng thủ tục.

Muốn bán điện dư cần chuẩn bị gì?

Quy trình cụ thể phụ thuộc vào loại hệ thống và đơn vị điện lực tại khu vực, nhưng về nguyên tắc khách hàng cần quan tâm đến:

Bước 1: Xác định nhu cầu tự sản xuất, tự tiêu thụ và nhu cầu bán điện dư.

Bước 2: Khảo sát phụ tải, mái nhà và phương án kỹ thuật.

Bước 3: Xác định công suất phù hợp.

Bước 4: Thực hiện thủ tục thông báo/đăng ký thuộc trường hợp áp dụng.

Bước 5: Làm việc với đơn vị điện lực về phương án đấu nối và yêu cầu kỹ thuật.

Bước 6: Thi công, kiểm tra và hoàn thiện các yêu cầu cần thiết.

Bước 7: Thực hiện thủ tục/thỏa thuận mua bán sản lượng điện dư nếu có nhu cầu và đủ điều kiện.

Khách hàng nên liên hệ đơn vị điện lực quản lý trực tiếp để xác nhận quy trình áp dụng tại thời điểm thực hiện.

Nghị định 243/2026 mang lại lợi ích gì cho hộ gia đình?

Thay đổi đáng chú ý nhất là tạo thêm khả năng xử lý phần điện mặt trời không sử dụng hết tại chỗ.

Trước đây, một trong những câu hỏi phổ biến khi tính hiệu quả đầu tư là:

“Ban ngày nhà tôi không dùng hết điện mặt trời thì phần dư sẽ thế nào?”

Việc nâng giới hạn mua bán điện dư từ 20% lên tối đa 50% giúp mở rộng cơ chế khai thác phần sản lượng dư.

Tuy nhiên, bài toán kinh tế của một hệ thống điện mặt trời vẫn nên ưu tiên:

Tự sản xuất → tự sử dụng → tối ưu phụ tải → lưu trữ khi phù hợp → bán phần điện dư đáp ứng điều kiện.

Không nên đảo ngược thành:

Lắp thật nhiều → chủ yếu chờ bán điện.

Nghị định 243/2026 có làm điện mặt trời hộ gia đình hấp dẫn hơn?

Xét về cơ chế bán điện dư, quy định mới tạo thêm một yếu tố thuận lợi để hộ gia đình tính toán phương án đầu tư.

Nhưng hiệu quả thực tế của mỗi nhà vẫn khác nhau.

Hai gia đình cùng có hóa đơn 3 triệu đồng/tháng nhưng:

một nhà dùng 70% điện ban ngày;
một nhà dùng 80% điện vào buổi tối;

thì phương án điện mặt trời tối ưu có thể hoàn toàn khác nhau.

Đó là lý do trước khi báo giá, Phúc Long Solar khuyến nghị nên xem hóa đơn điện + thời gian sử dụng điện + diện tích mái + nhu cầu lưu trữ thay vì chỉ chọn công suất dựa trên số tiền điện hàng tháng.

Những câu hỏi thường gặp về Nghị định 243/2026/NĐ-CP

Nghị định 243/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ khi nào?

Nghị định được ban hành và có hiệu lực từ ngày 26/06/2026.

Hộ gia đình có được bán điện mặt trời dư không?

Hộ gia đình sử dụng nhà ở riêng lẻ có nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ thuộc nhóm có thể bán sản lượng điện dư theo quy định.

Có phải được bán toàn bộ điện dư không?

Không nên hiểu như vậy. Theo cơ chế thông thường, sản lượng điện dư được mua bán theo thỏa thuận nhưng không vượt quá 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của nguồn điện mặt trời mái nhà theo cường độ bức xạ.

Có được bán trên 50% không?

Trong giai đoạn từ ngày Nghị định có hiệu lực đến hết 31/12/2030, các bên có thể thỏa thuận tỷ lệ cao hơn 50% nếu đáp ứng các điều kiện về khả năng tiếp nhận của lưới điện, an toàn vận hành và phương thức vận hành hệ thống điện theo quy định.

Có phải lắp hệ 10 kWp thì được bán 5 kWp cho EVN?

Không. Quy định 50% liên quan đến sản lượng điện, không phải cách hiểu đơn giản là lấy 50% công suất kWp của hệ thống.

Hộ gia đình bán điện dư có phải đăng ký hộ kinh doanh không?

Theo hướng dẫn triển khai được cơ quan chức năng nêu trong năm 2026, hộ gia đình bán điện dư không phải đăng ký hộ kinh doanh chỉ vì hoạt động bán điện dư này.

Có nên tăng công suất hệ thống để bán điện dư?

Không nên quyết định chỉ dựa trên khả năng bán điện dư. Công suất nên được thiết kế dựa trên nhu cầu tiêu thụ, phụ tải ban ngày, diện tích mái, khả năng đấu nối, lưu trữ và hiệu quả tài chính tổng thể.

Pin lưu trữ có còn cần thiết khi được bán điện dư?

Có thể vẫn rất hữu ích. Pin lưu trữ phục vụ một mục tiêu khác: tăng tỷ lệ tự sử dụng điện mặt trời, chuyển điện ban ngày sang buổi tối và có thể cung cấp nguồn dự phòng tùy thiết kế.

Có nên lắp điện mặt trời sau Nghị định 243/2026?

Nghị định 243/2026/NĐ-CP đã tạo thêm điều kiện cho điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, đặc biệt khi mở rộng giới hạn mua bán điện dư từ 20% lên tối đa 50% theo cơ chế thông thường và cho phép thỏa thuận cao hơn 50% trong một số trường hợp đến hết năm 2030.

Tuy nhiên, quyết định đầu tư vẫn cần dựa trên hiệu quả của từng công trình.

Một hệ thống tốt không phải là hệ thống có thật nhiều tấm pin, mà là hệ thống có công suất phù hợp với nhu cầu sử dụng, thiết kế an toàn, thiết bị phù hợp, khả năng tự tiêu thụ cao và phương án tài chính rõ ràng.

Phúc Long Solar hỗ trợ tính phương án điện mặt trời theo hóa đơn

Nếu gia đình bạn đang trả 1 triệu, 2 triệu, 3 triệu, 5 triệu đồng hoặc nhiều hơn mỗi tháng, Phúc Long Solar có thể khảo sát và tính phương án tham khảo dựa trên:

Hóa đơn điện → mức tiêu thụ → thời gian sử dụng điện → diện tích mái → công suất phù hợp → có/không pin lưu trữ → sản lượng dự kiến → mức đầu tư → khả năng tự sử dụng và điện dư dự kiến.

Gửi hóa đơn điện gần nhất để Phúc Long Solar tính phương án điện mặt trời phù hợp cho gia đình bạn.

Nguồn tham khảo

Chính phủ: Nghị định số 243/2026/NĐ-CP ngày 26/06/2026.
Bộ Công Thương: thông tin văn bản Nghị định 243/2026/NĐ-CP và hướng dẫn triển khai điện mặt trời mái nhà.
Văn bản hợp nhất số 52/VBHN-BCT ngày 30/06/2026.
Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN): thông tin triển khai Nghị định 243/2026/NĐ-CP và điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Nội dung được cập nhật theo quy định và thông tin công bố đến ngày 30/09/2026. Khi thực hiện dự án cụ thể, khách hàng nên kiểm tra quy định và hướng dẫn đang có hiệu lực tại thời điểm triển khai.